De spitsmuis is een insectenetend zoogdier, geen knaagdier. Ze behoort tot de orde Eulipotyphla, net als de mol en de egel. Haar lange, spitse snuit, piepkleine ogen en muskusachtige geur onderscheiden haar duidelijk van een muis. Als u dit verschil begrijpt, verandert dat de manier waarop u haar aanwezigheid in huis beoordeelt en bepaalt welke maatregelen u neemt.
Spitsmuis aangetrokken door insecten: de vaak vergeten voedselbron
In de meeste artikelen wordt de komst van een spitsmuis in huis verklaard door de kou of de zoektocht naar een schuilplaats. Die factoren spelen een rol, maar verhullen een directere oorzaak: de spitsmuis volgt haar prooien tot in uw woning.
Haar dieet bestaat uit ongewervelden, zoals regenwormen, larven, naaktslakken en spinnen. Als er insecten in huis zijn, vooral in vochtige ruimtes zoals de kelder, kruipruimte of wasruimte, vormt uw woning een jachtterrein. De spitsmuis komt niet aan uw voorraad knabbelen. Ze jaagt op de kleine dieren waarmee ze zich voedt.
Een concrete aanwijzing: als u in bepaalde kamers regelmatig spinnen of pissebedden ziet, is de aanwezigheid van een spitsmuis in huis waarschijnlijk te verklaren door deze voedselbron en niet door een simpele koude luchtstroom. Als u het aantal insecten binnenshuis terugdringt, wordt uw woning automatisch minder aantrekkelijk voor dit dier.
Beschermingsstatus van spitsmuizen in Frankrijk: wat de wet voorschrijft
Niet alle spitsmuizen genieten dezelfde juridische bescherming, maar verschillende Franse soorten staan op de lijst van beschermde zoogdieren. De waterspitsmuis en Millers waterspitsmuis vallen bijvoorbeeld onder een besluit ter bescherming van zoogdieren. Het doden, vangen of verminken van deze dieren is strafbaar.
In de praktijk is het erg moeilijk om in een slecht verlichte kelder met het blote oog vast te stellen om welke soort het gaat. De grootte en kleur verschillen weinig tussen de algemeen voorkomende soorten, zoals de huisspitsmuis en de gewone bosspitsmuis. Als u niet zeker weet om welke soort het gaat, is het juridisch en ethisch gezien het veiligst om het dier niet te doden.
Dit heeft directe gevolgen voor de keuze van de methoden om spitsmuizen te verjagen. Dodelijke middelen, zoals rattengif en klapvallen, vormen een dubbel probleem: ze kunnen een beschermd dier doden en zijn ontworpen voor knaagdieren, niet voor insecteneters.
Lijmvallen: risico op onbedoelde vangst
Lijmvallen zijn niet selectief. Ze zijn bedoeld voor muizen of ratten, maar vangen elk klein dier dat eroverheen loopt, waaronder spitsmuizen. Het dier sterft langzaam door stress, uitdroging of verwondingen wanneer het probeert los te komen.
Afgezien van het dierenleed kan het gebruik van een lijmval op een plek waar spitsmuizen voorkomen ertoe leiden dat u een beschermde soort vangt. Met een levende vangkooi kunt u het dier weer vrijlaten zonder het te verwonden.
Spitsmuis in huis: praktische manieren om haar naar buiten te krijgen
De spitsmuis is een solitair, schuw dier dat niet van plan is zich langdurig binnenshuis te vestigen. In de meeste gevallen is ze via een open doorgang naar binnen gekomen, zoals een garagedeur, kelderraam of spleet onder aan een muur, en kan ze de uitgang niet meer vinden.
Diervriendelijk vangen met een vangkooi of bak
De betrouwbaarste methode is een levende vangkooi met lokaas. Een stukje fruit of een insect in de kooi is voldoende om het dier aan te trekken. Nadat u de spitsmuis hebt gevangen, laat u haar op voldoende afstand van het huis weer vrij, zodat ze niet meteen terugkomt.
Als u geen vangkooi hebt, kunt u een stevige bak, zoals een plastic doos of slakom, voorzichtig over het dier plaatsen en er vervolgens een stevig stuk karton onder schuiven. Zo kunt u het naar buiten brengen. Blijf rustig: een gestreste spitsmuis kan bijten. Haar beet is weliswaar oppervlakkig, maar onaangenaam.
Voedselbronnen wegnemen en toegangen afsluiten
Het dier naar buiten krijgen lost het probleem slechts tijdelijk op als de omstandigheden die haar hebben aangetrokken blijven bestaan. Twee preventieve maatregelen werken samen:
- Verminder het aantal insecten in vochtige ruimtes, zoals de kelder, het souterrain en de kruipruimte, door de ventilatie te verbeteren en bronnen van stilstaand vocht weg te nemen.
- Dicht mogelijke ingangen af: deurrubbers van de garagedeur, spleten onder aan muren en openingen rond leidingen. Een gat van enkele centimeters doorsnee is al groot genoeg voor een spitsmuis.
- Leg brandhout niet direct tegen de buitenmuren van het huis. Zulke stapels vormen een tussenverblijf waar spitsmuizen zich vestigen voordat ze een opening naar binnen vinden.
Spitsmuis in de tuin: waarom u haar als nuttige helper kunt behouden
Een spitsmuis die u binnenshuis aantreft, komt vrijwel altijd uit de aangrenzende tuin. Daar vervult ze een rol als natuurlijke bestrijder van plaagdieren. Ze eet onder meer naaktslakken, engerlingen, emelten en verschillende insecten die schadelijk zijn voor gewassen.
In tegenstelling tot knaagdieren tast ze geen wortels, bollen of zaailingen aan. De verwarring met de woelrat, die wel degelijk schade aanricht in de moestuin, leidt er soms toe dat een bondgenoot van de tuinier wordt gedood.
Het doel is dus niet om spitsmuizen uit uw tuin te verdrijven, maar om hun toegang tot het huis te beperken. Een tuin waar spitsmuizen leven, is ecologisch gezien een gezonde tuin, zolang de grens tussen binnen en buiten goed afgesloten blijft.
De aanwezigheid van dit dier in uw directe omgeving wijst op een bodem met veel ondergronds leven en een goed functionerende voedselketen. Spitsmuizen uit de tuin verwijderen zou betekenen dat u een schakel in de natuurlijke regulering van ongewervelden wegneemt, zonder dat dit uw woning iets oplevert als de toegangen goed zijn afgesloten.
